CHOPIN 2010
AKTY POWOŁANIA
10.04.2008 Sejmowa Komisja Kultury i Środków Przekazu przyjęła projekt uchwały w sprawie ustanowienia roku 2010 Rokiem Fryderyka Chopina. 1 marca 2010 przypada 200. rocznica urodzin Chopina. Planowane obchody Roku Chopina zorganizowane z tej okazji, mają być jednym z najważniejszych międzynarodowych wydarzeń kulturalnych w 2010 przygotowywanych przez Polskę.
"Chopin nie tylko przez swoje dzieło, ale poprzez fakt, że był niezwykłą indywidualnością być może najpiękniejszej epoki kultury, jaką była epoka romantyzmu, stał się wartością promieniującą i promieniującą w sposób niezwykły. Można śmiało powiedzieć, że mamy do czynienia ze zjawiskiem kulturowym, wykraczającym daleko poza konwencję klasycznych wykonań. Nie obawiam się więc schematyczności, nie boję się stereotypu."
Waldemar Dąbrowski
Przewodniczący Komitetu Obchodów CHOPIN 2010.
Fryderyk Chopin na Kujawach i Ziemi Dobrzyńskiej
Kujawy stanowią w biografii Chopina miejsce szczególne. Tu bowiem, w folwarku Długie należącym do dóbr izbickich w 1782 r. przyszła na świat matka kompozytora, Tekla Justyna Krzyżanowska. W Długiem koło Izbicy Kujawskiej mieszkali również dziadkowie Fryderyka Chopina – Antonina z domu Kołomińska i Jakub Krzyżanowscy.
Niestety brak jakichkolwiek dowodów na temat pobytu kompozytora nie tylko w rodzinnej miejscowości swej matki, ale w ogóle na Kujawach, poza jednym znamiennym epizodem w Nieszawie, barwnie i dowcipnie zrelacjonowanym przez kompozytora w „Kuryerze Szafarskim”. Pod takim tytułem pisał Chopin listy z Szafarni redagowane przez siebie w formie gazety na wzór popularnego wówczas w stolicy „Kuryera Warszawskiego”. Redaktor występuje w nich w trzeciej osobie, jako „JPan Pichon” (anagram słowa: Cho-pi-n). Otóż, z Wiadomości Zagranicznych „Kuryera Szafarskiego” dowiadujemy się, że 29 sierpnia 1824 r. „JPan Pichon przejeżdżając przez Nieszawę usłyszał na płocie siedzącą Catalani, która coś całą gębą śpiewała. Zajęło go to mocno, a lubo usłyszał arią i głos, niekontent jednak z tego, starał się i wiersze usłyszeć”. Przytoczona przez 14-letniego kompozytora zwrotka „mazureczka” („śpiewki”) stanowi pierwszy zapis tekstu pieśni z Kujaw:
Patsajze tam za gulami, za gulami, jak to wilk tańcuje
A wsakzeć on nie ma zony, bo się tak frasuje (bis)
(Korespondencja..., t. I, oprac. Bronisław E. Sydow, Warszawa 1955).
Dzięki tej niecodziennej korespondencji letnie wakacje Fryderyka Chopina w Szafarni i okolicach zostały szczegółowo udokumentowane. Terytorialnie wiążą się one z regionem sąsiadującym z Kujawami, czyli Ziemią Dobrzyńską, która jednak od panowania Władysława Jagiełły do pierwszego rozbioru Polski historycznie i administracyjnie związana była z Kujawami – jak podaje choćby Wielka encyklopedia powszechna PWN (Kujawy, t. VI, Warszawa 1965). W 1824 r. kompozytor pojechał tam w gościnę do rodziny Dziewanowskich, gdzie spędzał czas w towarzystwie szkolnego kolegi, Dominika Dziewanowskiego, zwanego Domusiem. Zauroczony Ziemią Dobrzyńską z ochotą wybrał się do Szafarni również roku następnego – 1825. Podczas wakacji czas upływał mu na muzykowaniu, spacerach, poznawaniu okolic i odwiedzinach pobliskich posiadłości rodzin ziemiańskich spokrewnionych, bądź zaprzyjaźnionych z Dziewanowskimi, m.in. Wybranieckich w Sokołowie, Borzewskich w Ugoszczu, Piwnickich w Gulbinach, Romockich w Obrowie. W Obrowie i Szafarni kompozytor był świadkiem dożynek („okrężnego”), w których brał czynny udział tańcząc i grając na basach („basetli”), a wybrane teksty przyśpiewek dożynkowych odnotował w korespondencji. Pod względem muzyczno-obyczajowym ta zabawa ludowa wieńcząca żniwa wywarła na nim duże wrażenie. Kompozytor odwiedził również Golub i dalsze okolice, jak Toruń i należące do Działowskich Turzno, leżące już w obrębie Ziemi Chełmińskiej.
Wieś fascynowała Chopina swoją oryginalnością. Owe podróże stanowiły dla niego ważną odmianę, odejście od codziennej rutyny. Zabiegali o nie również rodzice kompozytora, którzy chętnie kierowali syna na wieś dla polepszenia zdrowia. Dzięki podróżom zdobył bogactwo doświadczeń – krajoznawczych, kulturowych i nade wszystko muzycznych. Duch muzyki tradycyjnej wielu regionów kraju, w tym Mazowsza i Ziemi Dobrzyńskiej, został pochwycony i przeniesiony zwłaszcza na grunt Chopinowskich Mazurków. Pobrzmiewają w nich także reminiscencje nuty kujawskiej, z pewnością również tej, zasłyszanej od matki, o czym przypomina Jarosław Iwaszkiewicz: „[...] z jej ust na pewno słyszał pierwsze kujawiaki, owe najbardziej polskie melodie, pełne słodkiej mocy wewnętrznej i wewnętrznego smutku [...]” (Chopin, Warszawa 1984).
Ewa Sławińska-Dahlig
Miejscowości, które odwiedził Fryderyk Chopin w granicach obecnego województwa kujawsko-pomorskiego.
(fragment mapy z książki Polska Chopina Marity Albán Juárez i Ewy Sławińskiej-Dahlig, Warszawa 2008)
Współczesna mapa Polski-miejsca pobytu Fryderyka Chopina
Filharmonia bydgoska z racji obchodów Roku Fryderyka Chopina zaplanowała szereg koncertów
z udziałem mistrzów klawiatury, laureatów m.in. konkursów chopinowskich.
